Από τον ατελή εκσυγχρονισμό στην κρίση

Από τον ατελή εκσυγχρονισμό στην κρίση: Μεταρρυθμίσεις, χρέη και αδράνειες στην Ελλάδα (1993-2010)

To διάβασα πριν λίγες μέρες, του Πάνου Καζάκου. Ο συγγραφέας προσπαθεί να καταγράψει και να κρίνει τις παραλείψεις και τις αδράνειες της ελληνικής κυβέρνησης που μας έφερε σε αυτό το χάλι.

Μιλάει για μεταρρυθμίσεις των δύο μεγάλων κομμάτων (που μείνανε υποσχέσεις), για τη «δημιουργική λογιστική», το μαγείρεμα δηλαδή των δεδομένων ώστε να μας βγούνε οι αριθμοί που θέλανε οι Ευρωπαίοι προκειμένουνε να μπούμε στην νομισματική ένωση, για παραλείψεις και ανικανότητες των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, για μεγάλα σκάνδαλα (Siemens, προμήθειες ΕΣΥ, ΕΟΦ κλπ), για τα κλειστά επαγγέλματα, για την άμεση, προσωπική εμπλοκή σε διαδικασίες μικροδιαφθορας (αδιανόητη για ένα μεγάλο αριθμό Ευρωπαίων) και γενικώς ό,τι αδράνειες και παραλείψεις μας φέρανε σε αυτή την κατάσταση.

Σύμφωνα με το βιβλίο η χώρα πάσχει σε πολλαπλά σημεία. Έχει ελάχιστη ικανότητα να σχεδιάζει στρατηγικά, υποτιμά την επιστημονική συμβουλή και γνώση, δεν αξιολογεί τις επιπτώσεις των νομοθετημάτων, δεν έχει εσωτερική συνοχή (αφού η ενδοκυβερνητική συνεργασία είναι προβληματική) και το γραφείο του πρωθυπουργού αδυνατεί να αξιολογεί πολιτικές των υπουργείων και να παρακολουθεί σοβαρά την εφαρμογή τους.

Το μεγαλύτερο γέλιο (ή καλύτερα κλάμα) το έριξα στο σημείο που εξηγεί τη «δημιουργική λογιστική» όπου, με τη βοήθεια διεθνών οικονομολόγων και συμβούλων, μεταφέρανε μελλοντικά έσοδα σε τρέχουσες χρονιές, και τρέχοντα ελλείμματα σε παρελθούσες χρονιές. Ας πούμε για παράδειγμα ότι είμαστε στο 2000. Οι ατσίδες της οικονομίας μεταφέρανε τα μελλοντικά κέρδη του 2001 και του 2002 στο 2000 και τα ελλείμματα του 2000 στο 1999 ή 1998, ώστε να τους βγεί μικρότερο έλλειμμα, πληθωρισμός και λοιπές δημοσιονομικές δεσμεύσειες!

Άλλο χαρακτηριστικό σημείο είναι η επιρροή των ιδιωτικών συμφερόντων σε κυβέρνηση και κόμμα. Εκτός των άλλων αναφέρει και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπου ο τότε πρόεδρος του ΕΟΦ Μουτσόπουλος προσπάθησε να βάλει τάξη στη συνταγογράφηση φαρμάκων. Αντιγράφω από το βιβλίο: «Ουσιαστικά πληροφορήθηκε (σ.σ. ο Μουτσόπουλος) από ενδιαφερόμενο επιχειρηματία, τα συμφέρονται του οποίου δεν ελήφθησαν υπόψη, ότι δεν επρόκειτο να μείνει για πολύ καιρό στη θέση του. Και δεν έμεινε.»

Άλλο ένα κομμάτι που μου άρεσε από το βιβλίο είναι όταν μιλάει για τον τουρισμό λέγοντας «Στις υπηρεσίες πάλι κυριαρχεί ο τουρισμός, ο οποίος όμως συχνά γίνεται πολλαπλά αντιληπτός όχι ως ένα πεδίο ανταγωνισμού, αλλά εύκολης εκμετάλλευσης φυσικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων, και ο οποίος επιζητεί την κρατική στήριξη με παραδοσιακά εργαλεία». Πόσο δίκαιο έχει!

Κάποια από τα θέματα που διαπραγματεύεται το βιβλίο τα αγγίζει ακροθιγώς, δε θα μπορούσε άλλως τε να τα αναλύσει εις βάθος από τη στιγμή που το βιβλίο έχει γύρω στις 300 σελίδες. Αλλά είναι μια πολύ καλή αρχή για να δούμε τις ρίζες του προβλήματος.

Θα μου πεις χρειαζόμαστε ένα βιβλίο για να τα ξέρουμε αυτά; Σίγουρα όχι, τα ζεις καθημερινώς. Αλλά το βιβλίο προσφέρει κάτι που δεν το προσφέρει κανείς άλλος: παραπομπές. Ο συγγραφέας στηρίζει τις απόψεις του και το έχει εμπλουτίσει με εκατοντάδες παραπομπές όπου μπορείς να διαβάσεις περισσότερα αν το θέλεις. Δεν αερολογεί, τα πάντα τεκμαίρονται από κάπου.

Και θα ήθελα να κλείσω με δύο κομμάτια από το βιβλίο (τα πλάγια γράμματα είναι του συγγραφέως).

Η Ελλάδα, διαπιστώνει το Centre for Economic Reform (CER), «σπατάλησε πολλές ευκαιρίες, τις οποίες πρόσφερε η συμμετοχή της στην ΕΕ για περισσότερα από 20 χρόνια». Είναι μία από τις πλέον απροσάρμοστες χώρες, μαζί με την Πολωνία: Η χώρα καθυστερεί στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, βραδυπορεί στην εκπαιδευτική πολιτική, εφαρμόζει ένα ρυθμιστικό σύστημα που είναι δυσμενέστερο από αλλού για την επιχειρηματικότητα και διατηρεί εμπόδια στις αγορές προϊόντων.

και

«Η Ελλάδα», δήλωνε ο υπουργός Οικονομικών της Ολλανδίας Φούτερ Μπος, «δεν είναι υπόλογη επειδή δεν μπόρεσε να χαλιναγωγήσει το έλλειμμά της. Κατηγορείται κυρίως για κατά συρροή και κατ' εξακολούθηση εξαπάτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των υπολοίπων κρατών-μελών»

Έτσι εξηγήται και το γιατί οι Ευρωπαίοι τα έχουνε βάλει μαζί μας, και όχι με χώρες που έχουνε μεγαλύτερο έλλειμμα από την Ελλάδα.

(Νεο)Ελληνική δημοσιογραφία. Για γέλια (και για κλάματα)

Το είδα στο twitter πριν μερικές μέρες, αλλά μόλις σήμερα είχα την ευκαιρία να διαβάσω. Ένα έγγραφο της αμερικάνικης κυβέρνησης προς την αμερικάνικη πρεσβεία, για το πως πρέπει οι Αμερικανοί να αντιμετωπίζουνε τα ΜΜΕ της Ελλάδος. Διέρρευσε στο wikileaks. Κανείς δε θα μπορούσε να τα πει καλύτερα, αν και σε κάποια μέρη διαφωνώ. Μερικά πολύ ενδιαφέροντα σημεία.

"With the founding of the modern Greek state, the tradition was established of blaming an outside power (first the Great Powers and then the U.S.) for all ills that befell Greece."

"Because there are no subscriptions or home deliveries in Greece, newspapers have to sell themselves from newsstands by grabbing the attention of the casual passerby. This means that even the occasional calm and partially accurate story will have a misleading or untrue headline that often has nothing to do with the story."

"The Greek media increasingly devote more column inches and minutes to the daily problems of the average Greek, the private lives of politicians, entertainment, and sports than to foreign issues. Greece's membership in the U.N. Security Council has
received limited coverage, while analysis of European Union decisions is scarce. Major international events get extensive coverage but only via international networks and wire services. The reasons for the sparse coverage of major global developments include Greek ethnocentricity, the unwillingness of media owners to promote the current government's achievements, and the lack of robust Greek
leadership in the international arena."

"The Greek term "interwoven interests" refers specifically and exclusively to the web of relationships among the media, business, and government. The current Minister of the Merchant Marine commented recently that the government is a puppet that performs at the whim of the interwoven interests. (His comment amused neither
the press magnates nor the Prime Minister, but he has somehow held onto his job.) The relationships are more complicated and incestuous than those among the gods, the demigods, and the human beings of Greek myth."

"Finally, Greek public opinion thrives today, as it did in 800 B.C., on myths,
scapegoats, and conspiracy theories, with the U.S. portrayed as the "Planetary Ruler" who is to blame for Greece's domestic troubles and for its lack of stature in the international arena."

LOL, τρελλό χώσιμο, πραγματικά αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο.

David Gallo shows underwater astonishments | Video on TED.com

David Gallo shows underwater astonishments | Video on TED.com

Συνδέστε τις πόλεις - μια λύση με σαπούνι

Επιχειρήματα υπέρ της Δημοκρατίας

Η καλοκαιρινή λίστα των βιβλίων που ήθελα να διαβάσω ήτανε αρκετά μεγάλη. Μεταξύ των άλλων ξεχώρισα όμως το Arguments for Democracy του Βρετανού (πρώην) πολιτικού Tony Benn.

Ο οξυδερκής Tony Benn του Εργατικού Κόμματος παραθέτει ομιλίες, άρθρα και διαλέξεις που είχε δώσει κατά καιρούς καλύπτοντας ένα πολύ ευρύ φάσμα θεμάτων (πολιτική, ΜΜΕ, τεχνολογία, ασφάλεια κλπ), υπέρ της Δημοκρατίας και πως αυτή μπορεί να επιτευχθεί και να λύσει σημερινά προβλήματα. Όποιος έχει διαβάσει τα ημερολόγιά του ξέρει λίγο πολύ τι να περιμένει. Αν και γραμμένο το 1980, όταν η Θάτσερ είχε πάρει την διακυβέρνηση της Μ.Β., πολλές από τις ιδέες του Benn είναι ακόμα επίκαιρες.

Μοναδικό ψεγάδι του βιβλίου είναι ότι θέτει τις δημοκρατικές αντιλήψεις μέσα σε σοσιαλιστικά πλαίσια· κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να την απογυμνώσει από όλα τα οικονομικοκοινωνικά συστήματα και να αναλύσει τα επιχειρήματά του μακρυά απο προκαταλήψεις και δογματισμούς. Βέβαια αυτό είναι αναμενόμενο καθώς οι εργατικοί και ο ίδιος ο Benn είναι σοσιαλιστές.

Τα παρακάτω (η έμφαση είναι δική μου, όχι όμως και τα πλάγια γράμματα)

If we look at the democratic tradition we find that, in Britain, the idea of democracy is based not upon the sovereignty of Parliament, let alone the sovereignty of government, but upon the sovereignty of the people as a whole, who have a moral right to govern themselves. By exercising their vote, they lend their sovereign powers to members of Parliament, to be used on their behalf for the duration of a single Parliament. These powers must be returned intact to the electorate, to whom they belong, to lend again to another Parliament at a subsequent election. That is the basis upon which the democratic argument rests. It means that every man and woman over the age of eighteen is entitled to vote for his or her representative in Parliament. It means that the consent of Parliament is required before any Act can be passed laying down new laws or imposing new taxation. It means that members of the Parliament must be able to change the law, armed with the power they have from the people, and it must mean that ministers or civil servants can only act under the law and they are accountable to Parliament for everything they do and hence through Parliament to the electors as a whole. The final safeguard, and in some ways the most important aspect of democracy, is its destructive role: in the end the people can dismiss ministers without bloodshed, and replace them by others. From a minister's point of view, there is some advantage in being removed peacefully rather than being removed by bloodshed. It is ultimately the destructive power of democracy that gives it its vitality, because ministers who know they can be dismissed are obliged to listen; in this way the capacity to dismiss changes the relationship between those who govern and those who are governed.

είναι ένα λαμπρό δείγμα της οξυδέρκειας του Benn. Και ναι, προτίθεται ως απάντηση σε όσους θεωρούνε τη βία τη μόνη διέξοδο για τις αυθαιρεσίες της κυβέρνησης.

Και παρακάτω

At the moment there is a 'Five Mile Act' under which, if a point of view does not fit into the consensus, then it is isolated. When it is granted access to the public it is ususally only for the purpose of ridicule, or when it is carefully dressed in words like 'left wing', 'Marxist' or 'extremist' to indicate that there is not to be taken seriously. As a result the public find it hard to understand what is happening. When people do not understand, they become frightened and more receptive to an authoritarian solution.

(η έμφαση είναι πάλι δικιά μου) Αν στην Ελλάδα του 2011 αντικαταστήσουμε τις λέξεις 'left wing', 'Marxist' και 'extremist' με τις 'φιλελεύθερος', 'νεοφιλελεύθερος', και 'καπιταλισμός' το απόσπασμα του Benn θα ταίριαζε γάντι στη σημερινή Ελλάδα.

Και ακόμα ένα για να μη σας κουράζω

The mass media are immensely powerful in every country, and have largely replaced the role of the churches as the main instruments by which people receive their values. In the old days the priest climbed into his pulpit every Sunday and told us what we should think; now we have a pundit on every television channel every day who tells us what is acceptable to the establishment of the country in which he or she is performing. In the Soviet Union of course the press is state-controlled. In Britain the press is owned mainly by seven multinational corporations or wealthy families. They own most local papers as well, and what they say is virtually identical, with one or two exceptions.

Φυσικά όταν γράφτηκε το βιβλίο δεν υπήρχε το διαδίκτυο, παρά μόνο τηλεόραση, ραδιόφωνο και τύπος. Σήμερα τα πράγματα είναι σίγουρα διαφορετικά, αλλά η τηλεόραση και τα παραδοσιακά ΜΜΕ συνεχίζουνε ακόμα να παίζουνε μεγάλο ρόλο στην καθοδήγηση των πολιτών, κυρίως των μεγαλύτερων ηλικιών.

Αυγουστιάτικη Αθήνα

Εχθές χώθηκα σε κάτι στενά πίσω από το Σύνταγμα, έψαχνα το Dosirak. Πόσο όμορφη είναι η Αθήνα! Αυγουστιάτικη, καθαρή, ολιγάνθρωπη, μια κουκλίτσα. Κάποια γνωστή μου, αλλοδαπή κι' όλας, είχε πει ότι οι Αθηναίοι δε γνωρίζουνε την Αθήνα, τη θεωρούνε βρώμικη και απάνθρωπη. Δεν την περπατάνε. Νομίζω ότι αυτό είναι το μυστικό, το περπάτημα. Να την περπατήσεις, να μπεις μέσα της, να μάθεις τα μυστικά της. Και θα σου αποκαλυφθεί μια καλλονή.

Εθνική Βιβλιοθήκη αρ. 2

«Η τοιαύτη βεβαιότης φαίνεται ημίν ικανή και του Κάτωνος αυτού να κλονήση την αφοσίωσιν εις το καθήκον. Πρώτον ημών έργον, άμα ανελάβομεν την εφορεία, υπήρξε να ζητήσωμεν την ευμενώς παραχωρηθείσαν ημίν παρά του αρμοδίου υπουργού απόλυσιν τέκνου υπουργικού βουλευτού μη τακτικώς προσερχομένου. Τούτο όμως ουδόλως εκώλυσεν αποτυχόντα δήμαρχο, δεν ενθυμούμεθα τίνος δήμου, να προσέλθη εις ημάς την επιούσαν μετά βουλευτικών συστάσεων, ζητών να κενωθή χάριν αυτού θέσις κατεχομένη υπό αρχαίου και ικανωτάτου υπαλλήλου και λέγων ανερυθριάστως ταύτα: "Αυτόν τον διώρισεν ο Κουμουνδούρος· τώρα είναι η σειρά μας ν' ανοίξωμεν και ημείς τα 'μάτια, προ πάντων εγώ, όστις υπηρέτησα μετά ζήλου το κόμμα κατά τας τελευταίας εκλογάς"»

Η Εθνική Βιβλιοθήκη εν έτει 1880.

Αχαχαχαχα, α ρε Ελλάς αθάνατη